Thirty-two plots, two seasons, one conclusion: AWD saves water without costing yield — but only when the soil can hold what is left. ကွက် ၃၂ ကွက်၊ ရာသီနှစ်ခု၊ ကောက်ချက်တစ်ခု — ရေစိုခြောက်လှည့်ပတ်စိုက်ပျိုးခြင်းက အထွက်မလျော့ဘဲ ရေသက်သာစေသည်။ သို့သော် ကျန်ရေကို မြေက ထိန်းနိုင်မှသာ။
Alternate wetting and drying — AWD — is the most widely promoted water-saving practice in Asian rice. The principle is simple: instead of keeping a continuous flood, let the field dry to a safe threshold before re-flooding. It is not new, and it is not controversial. What is less well established is how it behaves on the sandy, low-organic-matter soils of the Dry Zone, where water disappears faster than the extension leaflets assume.
In 2025 we began a two-season trial with 32 plots in four villages around Kyaukpadaung. Half the plots followed AWD; half remained under continuous flood. All plots grew the same variety, received the same basal fertiliser, and were managed by the same households. This is the year-two report.
We used a simple field water tube in each AWD plot — a 30 cm plastic pipe, perforated at the base, pushed into the soil so that the water level inside could be read against the soil surface. Farmers were asked to re-flood when the water level fell to 15 cm below the surface. That is the conservative threshold recommended for safety; it is not the aggressive version of AWD used in some irrigated systems.
Water use was measured by pump hours and by a flow meter on the shared outlet, checked weekly by the field officer. Yield was measured from three one-square-metre quadrats per plot and converted to tonnes per hectare at 14 per cent moisture.
Across both seasons, AWD plots used an average of 27 per cent less irrigation water than continuous-flood plots. The range was wide — from 14 per cent in a village with heavy clay to 38 per cent on the sandiest site. The savings came almost entirely from fewer pumping events, not from shorter pumping durations.
That detail matters for cost. In villages where farmers pay by the hour, the saving translates directly into cash. Where water is delivered by a communal canal on a fixed schedule, the saving is real but harder to capture, because the household cannot easily sell its unused allocation.
Average yield in AWD plots was 4.61 tonnes per hectare; continuous flood was 4.58. The difference is not statistically meaningful. In eight plots, AWD yield was more than 5 per cent higher; in five, it was more than 5 per cent lower. The losses clustered on the two sandiest fields, where the soil drained past the safe threshold within a day of the reading.
That is the central finding of year two: AWD is safe at the recommended threshold on most Dry Zone soils, but the margin for error shrinks as soil organic matter falls. On fields below 1.2 per cent organic matter, the safe threshold arrived faster than the weekly monitoring interval could catch.
We grouped plots by soil organic matter at the start of the season. Above 1.8 per cent, AWD produced consistent water savings with no yield penalty and no increase in weed pressure. Between 1.2 and 1.8 per cent, savings were smaller and required more frequent monitoring. Below 1.2 per cent, AWD was possible but risky without daily observation, which most households cannot sustain during transplanting and harvest.
This is consistent with the position paper we published last year: water retention is a soil property before it is an irrigation practice. AWD does not create structure. It relies on it.
We are extending the trial to 48 plots and adding a compost treatment on half the AWD plots, to test whether building organic matter speeds the transition. We are also installing cheap water-level loggers on eight plots to check how much the weekly manual reading misses.
Farmers in Kyaukpadaung, Nyaung-U, and Myingyan who want to join the 2027 season can contact the field team before the end of December. Participation includes the tube, the logger where available, and a monthly review of the readings. It does not include any payment, and we do not sell the equipment afterwards.
ရေစိုခြောက် လှည့်ပတ်စိုက်ပျိုးခြင်း — AWD — သည် အာရှစပါးစိုက်ပျိုးမှုတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး မြှင့်တင်ထားသော ရေချွေတာသည့် နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ မူဝါဒမှာ ရိုးရှင်းသည် — ရေကို အမြဲဖုံးလွှမ်းထားမည့်အစား လုံခြုံသော အဆင့်အထိ ခြောက်သွေ့စေပြီး ပြန်လည် ရေသွင်းသည်။ ၎င်းသည် အသစ်မဟုတ်သလို အငြင်းပွားစရာလည်း မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ခြောက်သွေ့ဇုန်၏ သဲဆန်ပြီး အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း နည်းသော မြေများတွင် ၎င်း မည်သို့ ပြုမူသည်ကို ကောင်းစွာ မသိရသေးပါ။ ထိုမြေများတွင် ရေသည် တိုးချဲ့ဝန်ဆောင်မှု လက်ကမ်းစာစောင်များ ထင်ထားသည်ထက် ပိုမြန်စွာ ကုန်သွားသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်း ဝန်းကျင် ကျေးရွာလေးရွာရှိ ကွက် ၃၂ ကွက်ဖြင့် ရာသီနှစ်ခု စမ်းသပ်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ဝက်က AWD ကို လိုက်နာပြီး တစ်ဝက်က ရေအမြဲဖုံးလွှမ်းမှု အောက်တွင် ထားခဲ့သည်။ ကွက်အားလုံး တူညီသောမျိုး စိုက်ပြီး အခြေခံမြေဩဇာ အတူတူ ရရှိကာ အိမ်ထောင်စုများက စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ ဤသည် ဒုတိယနှစ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် AWD ကွက်တစ်ကွက်စီတွင် ရိုးရှင်းသော ကွင်းပြင် ရေပြွန်ကို အသုံးပြုခဲ့သည် — အောက်ခြေတွင် အပေါက်ဖောက်ထားသော ၃၀ စင်တီမီတာ ပလတ်စတစ်ပြွန်ကို မြေထဲသို့ ထိုးထည့်ပြီး အတွင်းရှိ ရေမျက်နှာပြင်ကို မြေမျက်နှာပြင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖတ်သည်။ ရေမျက်နှာပြင် မြေမျက်နှာပြင်အောက် ၁၅ စင်တီမီတာသို့ ကျပါက ပြန်လည် ရေသွင်းရန် တောင်သူများကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လုံခြုံရေးအတွက် အကြံပြုထားသော ရှေးရိုးဆန်သည့် အဆင့်ဖြစ်ပြီး အချို့ ဆည်ရေသွင်းစနစ်များတွင် သုံးသော ပြင်းထန်သည့် AWD မဟုတ်ပါ။
ရေအသုံးပြုမှုကို ပန့်လည်ပတ်ချိန်နှင့် မျှဝေထွက်ပေါက်ရှိ စီးဆင်းမှုမီတာဖြင့် တိုင်းတာပြီး ကွင်းဆင်းအရာရှိက အပတ်စဉ် စစ်ဆေးသည်။ အထွက်နှုန်းကို ကွက်တစ်ကွက်လျှင် တစ်စတုရန်းမီတာ သုံးနေရာမှ တိုင်းတာပြီး ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း အစိုဓာတ်တွင် ဟက်တာလျှင် တန်အဖြစ် ပြောင်းလဲသည်။
ရာသီနှစ်ခုစလုံးတွင် AWD ကွက်များသည် ရေအမြဲဖုံးလွှမ်းသော ကွက်များထက် ပျမ်းမျှ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း ဆည်ရေ သက်သာစွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကွာဟမှု အပိုင်းအခြား ကျယ်ဝန်းသည် — မြေစေးထူသော ကျေးရွာတွင် ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ သဲအများဆုံး နေရာတွင် ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဖြစ်သည်။ သက်သာမှုသည် ပန့်လည်ပတ်ချိန် တိုတောင်းခြင်းမှ မဟုတ်ဘဲ ပန့်လည်ပတ်သည့် အကြိမ်ရေ နည်းခြင်းမှ လုံးဝနီးပါး ဖြစ်ပေါ်သည်။
ထိုအချက်သည် ကုန်ကျစရိတ်အတွက် အရေးကြီးသည်။ တောင်သူများ နာရီအလိုက် ပေးချေရသော ကျေးရွာများတွင် သက်သာမှုသည် ငွေသားအဖြစ် တိုက်ရိုက် ပြောင်းလဲသည်။ ရေကို သတ်မှတ်အချိန်ဇယားဖြင့် သမဝါယမ တူးမြောင်းမှ ပို့ပေးသော နေရာများတွင် သက်သာမှုက အမှန်တကယ် ရှိသော်လည်း ဖမ်းယူရ ခက်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အိမ်ထောင်စုက ၎င်း၏ မသုံးလိုက်ရသော ခွဲတမ်းကို အလွယ်တကူ ရောင်းချနိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
AWD ကွက်များ၏ ပျမ်းမျှအထွက်သည် ဟက်တာလျှင် ၄.၆၁ တန်၊ ရေအမြဲဖုံးလွှမ်းသော ကွက်များမှာ ၄.၅၈ တန် ဖြစ်သည်။ ကွာဟမှုသည် စာရင်းအင်းအရ အဓိပ္ပာယ် မရှိပါ။ ကွက် ရှစ်ကွက်တွင် AWD အထွက်သည် ၅ ရာခိုင်နှုန်းထက် ပိုမြင့်ပြီး ငါးကွက်တွင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းထက် ပိုနည်းသည်။ ဆုံးရှုံးမှုများသည် သဲအများဆုံး ကွက်နှစ်ကွက်တွင် စုစည်းနေပြီး ထိုနေရာများတွင် မြေသည် ဖတ်ရှုပြီး တစ်ရက်အတွင်း လုံခြုံသော အဆင့်ကို ကျော်လွန် ခြောက်သွေ့သွားသည်။
၎င်းသည် ဒုတိယနှစ်၏ အဓိက တွေ့ရှိချက် ဖြစ်သည် — AWD သည် ခြောက်သွေ့ဇုန် မြေအများစုတွင် အကြံပြုထားသော အဆင့်တွင် လုံခြုံသော်လည်း မြေဆီလွှာ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အမှားခံနိုင်သည့် အနားသတ်က ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်းအောက် ကွက်များတွင် လုံခြုံသောအဆင့်သို့ ရောက်ချိန်သည် အပတ်စဉ် စောင့်ကြည့်မှု ကာလအတွင်း ဖမ်းယူနိုင်သည်ထက် ပိုမြန်သည်။
ရာသီအစတွင် မြေဆီလွှာ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းအလိုက် ကွက်များကို အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့သည်။ ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်းအထက် တွင် AWD သည် အထွက်နှုန်း ဆုံးရှုံးမှုမရှိဘဲ ပေါင်းမြက် ဖိအားလည်း မတိုးဘဲ တသမတ်တည်း ရေသက်သာမှု ပေးခဲ့သည်။ ၁.၂ မှ ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း သက်သာမှု နည်းပြီး ပိုမို မကြာခဏ စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။ ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်းအောက်တွင် AWD လုပ်နိုင်သော်လည်း နေ့စဉ် ကြည့်ရှုမှုမရှိဘဲ အန္တရာယ်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးချိန်နှင့် ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် အိမ်ထောင်စု အများစု ထိုသို့ မလုပ်နိုင်ပါ။
၎င်းသည် ယမန်နှစ် ကျွန်ုပ်တို့ ထုတ်ဝေခဲ့သော ရပ်တည်ချက်စာတမ်းနှင့် ကိုက်ညီသည် — ရေထိန်းနိုင်စွမ်းသည် ဆည်ရေသွင်းရေး ကျင့်စဉ်မတိုင်မီ မြေဆီလွှာ၏ ဂုဏ်သတ္တိ ဖြစ်သည်။ AWD သည် မြေဖွဲ့စည်းမှုကို ဖန်တီးခြင်း မဟုတ်ဘဲ ၎င်းအပေါ် မှီခိုသည်။
စမ်းသပ်မှုကို ကွက် ၄၈ ကွက်သို့ တိုးချဲ့ပြီး AWD ကွက် တစ်ဝက်တွင် ကွန်ပိုစ့် ကုသမှုကို ထည့်ကာ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်း တည်ဆောက်ခြင်းက အကူးအပြောင်းကို မြန်စေသလား စမ်းသပ်မည်။ ကွက် ရှစ်ကွက်တွင် ကုန်ကျသက်သာသော ရေအဆင့် မှတ်တမ်းတင်ကိရိယာများ တပ်ဆင်ပြီး အပတ်စဉ် လက်ဖြင့်ဖတ်ခြင်းက မည်မျှ လွတ်သွားသည်ကို စစ်ဆေးမည်။
၂၀၂၇ ရာသီတွင် ပါဝင်လိုသော ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ညောင်ဦးနှင့် မြင်းခြံမှ တောင်သူများသည် ဒီဇင်ဘာလကုန်မတိုင်မီ ကွင်းဆင်းအဖွဲ့ကို ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ ပါဝင်မှုတွင် ပြွန်၊ ရရှိနိုင်ပါက မှတ်တမ်းတင်ကိရိယာနှင့် ဖတ်ရှုချက်များကို လစဉ် ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း ပါဝင်သည်။ ငွေပေးချေမှု မပါဝင်သလို ကိရိယာများကို နောက်ပိုင်း ပြန်မရောင်းချပါ။
Produced by the Generous Agri field team, Nyaung-U. Reviewed for agronomic accuracy by Daw Aye Aye Myint, Soil Health Lead.ညောင်ဦးရှိ ဂျင်နရပ်စ် အဂရီ ကွင်းဆင်းအဖွဲ့မှ ရေးသားသည်။ မြေဆီလွှာကျန်းမာရေး ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အေးအေးမြင့်က စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ တိကျမှုအတွက် ပြန်လည်စစ်ဆေးသည်။
Five seasons of data from 214 paddy plots suggest that water retention is a soil property before it is an irrigation problem. စပါးကွက် ၂၁၄ ကွက်မှ ရာသီငါးခု၏ အချက်အလက်များအရ ရေထိန်းနိုင်စွမ်းသည် ဆည်ရေသွင်းရေး ပြဿနာမဟုတ်မီ မြေဆီလွှာ၏ ဂုဏ်သတ္တိ ဖြစ်သည်။
Three years of sampling across Magway and Mandalay shows that the average pH of a field hides the patches that actually limit yield. မကွေးနှင့် မန္တလေးတစ်လျှောက် သုံးနှစ်ကြာ နမူနာကောက်ယူမှုအရ ကွက်၏ ပျမ်းမျှ pH သည် အထွက်နှုန်းကို အကန့်အသတ်ဖြစ်စေသော နေရာများကို ဖုံးကွယ်ထားသည်။
